بلوچ ء حق شمارا من اے وبلاگ ء چارگ و وانگ ء من دلے جهلانکیان واش اتک گشے

(به سایت دهستان حیط خوش آمدید)

www.dehestanheet.com

ایمل : Yosrajan2009@Yahoo.com

نظر یادتون نره حتما نظر خودتون را بنویسید؟

 سایت جدید دهستان حیط  

www.dehestanheet.fay.ir

برای ورود به وب روی آدرس بالا کلیک کنید.

به قلم اسلام رندبلوچ بر گرفته از کتاب حماسه سرایی در بلوچستان ،دکتر عبدالغفور جهاندیده

مَیّارmayar در زبان بلوچی دارای چند معنی است. رایج ترین معنی آن؛ پناهنده، پناهندگی و پناهنده پذیری است.مَیّار جلی mayarjalli به معنی پناهنده پذیری است. در گذشته که حکومت ثابت و فراگیری در بلوچستان نبوده است، هرقبیله و طائفه ای برای دفاع از خود، کوشش می کرد که مردان جنگجوی زیادی داشته باشد.طایفه ای نیرومندتر بود که از نظر نظامی و نیروی رزمی قدرتمند باشد.بنابراین طایفه های کوچک و یا کسانی که دشمنی نیرومندتر از خود داشتند برای این که از گزند دشمن در امان باشند طبق یک رسم قانون اجتماعی دیرینه ،نزد کسی نیرومندتر از خود یا قویتر از دشمن خود میار می شدند. کسی که پناهنده ای نزد او می آمد،برای حفظ نام خود پناهنده را در پناه خود می گرفت. مَیّارجلّی(پناهنده پذیری)برای شخص و وابستگان او افتخاری بزرگ به شمار می آمد.قهرمان و سردارانی که جویای نام بودند، به هیچ وجه پناهندهء خود را طرد نمی کردند. قهرمان بلوچ حاضر بود که جان و زندگی و خانواده و همهء دارایی خود را از دست بدهد؛ ولی نام او در اوج و بلندی باشد.

{کلاس خواب و چرت } نحوه تدریس بعضی از اساتید محترم موجب خشکی و سردی کلاس می شود؟

1-تو این تصویر چندتا صورت می بینید؟

اگر بین ۰ تا ۵ تصویر صورت پیدا کردید – سبک مغز

اگر ۶ یا ۷ تصویر صورت پیدا کردید – کند ذهن

اگر ۸ یا ۹ تصویر صورت پیدا کردید – معمولی

اگر ۱۰ یا ۱۱ تصویر صورت پیدا کردید – خیلی خوب

اگر ۱۲ یا ۱۳ تصویر صورت پیدا کردید – نابغه

 اگر بتوانید ظرف ۳ ثانیه صورت مردی را در میان دانه های قهوه در عکس  پیدا کنید، نیم کره راست مغز شما، بهتر از افراد دیگر پرورش یافته است. اگر بین ۳ ثانیه تا یک دقیقه طول بکشد، نیم کره راست مغز شما به صورت عادی پرورش یافته است. اگه بین یک دقیقه تا سه دقیقه طول بکشد، یعنی سمت راست مغز شما کند عمل میکند و باید پروتئین بیشتری مصرف کنید. اگر هم بعد از سه دقیقه هنوز نتوانستید آنرا پیدا کنید،پیشنهاد میشود بیشتر به دنبال انجام اینگونه تست ها باشید تا آن بخش از مغزتان قوی تر بشود.

(صورت 1 دانه است پس به دنبال یک دانه باشید)

به گزارش خبرآنلاین، محمدرضا باهنر که مهمان کافه خبر بود، گفت:علی​رغم تلاش زیاد دولت، برای ایجاد اشتغال پایدار، برنامه درست و حسابی در این دولت نداشته​ایم و این آمارهایی که مبنی بر ایجاد دو و نیم میلیون شغل ارائه می​دهند، شوخی است! در طول برنامه پنجم ما محاسبه کردیم اگر همه سرمایه​های کشور بسیج شود، بیش از یک میلیون و صد هزار شغل در هر سال، نمی​توان ایجاد کرد.

وی افزود: البته هربار که به این آمارهای دولت اعتراض می​کنیم آقای رئیس​جمهوی می​گوید شما چرا با اشتغالزایی دولت مخالفید! در حالیکه ما مخالف نیستیم. حرفمان این است که به قول معروف، با 100 تومان پول نمی​توان 500 تومان خرید کرد. اگر هم کسی چنین کاری بکند یا می خواهد دزدی کند و یا عقلش کم است که چنین ادعایی کرده!

نماینده تهران در ادامه از لطیفه​ای مرتبط با این موضوع یاد کرد و اینچنین به شرح آن پرداخت: یک نفر گفته بود خوش​به​حال گذشته که با صد تومان کلی از فروشگاه​ها می​شد خرید کرد، اما حالا با 100 تومان خرید زیادی کرد چون در همه  فروشگاه​ها دوربین مخفی گذاشته اند  ! حالا هم مگر دوربین مخفی نباشد که دولت بتواند اینقدر اشتغال ایجاد کند! برای همین است که می​گویم ایجاد دو میلیون ونیم شغل در سال، بیشتر به یک طنز شبیه است.

به ادامه مطالب بروید

ادامه مطالب را کلیک کنید

واقعا به پاس زحماتت در وبلاگ نویسی بلوچستان از شما تشکر و قدر دانی می کنم .  روی سکوی کنار پنجره همه شب جای ماست یه ورق کاغذ و یک دونه قلم همیشه یار ماست. قلمی که تنها به نوشتن نام رندبلوچ عادت کرده و کاغذهایی که تنها با نام رندبلوچ پر شده اند.

ورق هایمان را به دست باد می سپاریم تا شاید روزی باد آنها را به دست شما برساند. هنگامی که در مورد شما می نویسیم چشمانمان را می بندیم و در خیالمان با شما پرواز می کنیم، چشمانمان فاصله را تا انتها دید می زند و دلمان اسم شما را فریاد می زند. به خودمان می آییم و می بینیم که این فاصله چقدر زیاد و دل اسیر آرزوهای محال است. دلی که آرزویش این است که برای یکبار هم که شده شما را از نزدیک بببینم  و ساعتی با شما سخن بگویم.

این نامه تشکر و قدر دانی شما وبلاگ نویس موفق به همین خاطر بر آن شدم تا با تهیه این متن کوتاه از خدمت جناب عالی در دنیای مجازی  و موفقیت وبلاگ نویسیی " از شما سپاس و قدردانی کنم . از ته دل دستان پر از مهر شما را می فشارم و با قلبی بر از احساس بهترین ها را برای شما از صمیم قلب آرزو مندیم .

این چند تا کارت پستال تقدیدم به استاد بزرگوار رند بلوچ می کنم پروردگارا آرامش را همچون دانه هاي برف ، آرام و بي صدا بر قلب كساني كه برايم عزيزند ببار امین

با سپاس فراوان عبدالستار ملک ریسیی

منبع:سرباز ایتک بلوچستان

هنوز چند ماه از چاپ و به بازار آمدن و در پی آن نایاب شدن کتاب" شرح منظومه مکران" دکتر عبدالغفور جهاندیده نگذشته بود که خبر رسید دو کتاب دیگر استاد ، که بیش از این در نوبت چاپ بوده اند به تازگی منتشر شده اند، بعد از چاپ و  انتشار چندین اثر از دکتر جهاندیده ، ایشان را اهل کتاب بلوچ به خوبی می شناسند ، پس نیازی به بازگویی مجدد کارنامه و بیوگرافی ایشان نیست.

دو کتاب تازه استاد جهاندیده در مرحله ای که ادبیات بلوچ دوره گذار از هجران را می گذراند ، می توانند بسیار مفید و موثر باشند و کمک زیادی  به ادبیات مهجور مانده بلوچان بکنند ، این مهم را زمانی بهتر

درک می کنیم که وقت بگذاریم و مطالعه ای عمیق بر این دو کتاب داشته باشیم تا دریابیم که ادبیات بلوچ چقدر غنی ، بکر و دست نخورده است.

کتاب "حماسه سرایی در بلوچستان"

در این کتاب، با ثبت منظومه هایی که اشاره به بسیاری از حماسه های دور قوم بلوچ دارد ، کوشش شده است که در تلفظ و نوشتن واژه ها، از گویشی که ادبی تر و جنبه نوشتاری آن رایج تر است استفاده شود و رسم الخط به کار رفته در واژه ها و متون بلوچی، بیشتر بر مبنای شیوه رایج سیدظهور شاه هاشمی است، این رسم الخط در میان نویسندگان بلوچ بیشتر طرفدار دارد و نکته مهم این که کلیه متون و واژه های بلوچی این کتاب، در کنار رسم الخط بلوچی، به خط لاتین نیز نگارش یافته اند تا تلفظ و خواندن آنها برای خوانندگان غیر بلوچ هم آسانتر باشد.

در ارزشمندی کتاب "حماسه سرایی در بلوچستان" همین بس که دکتر میر جلال الدین کزازی استاد دانشگاه، نویسنده، مترجم و پژوهشگر برجسته ایرانی در زبان و ادبیات فارسی و از چهره‌های ماندگار ، این کتاب را نمونه ای درخشان از پژوهش زبان های بومی ایران می داند، دکتر کزازی در پیشگفتار کتاب می نویسد: عبدالغفور جهاندیده ، از آن روی که به زبان و ادب بلوچی که زبان بومی اوست، بس باورمند و دلبسته است، سالیانی چند از زندگانی را در کار پژوهش و نگارش این کتاب کرده است و چشم اندازی فراخ و روشن و بآیین از زبان و ادب بلوچستان را در برابر خواننده گسترده است. راستی را ، او با نگارش این کتاب، یکی از ناشناخته ترین زبان های بومی ایران را، به شایستگی، به ایرانیان شناسانیده است، با «برگْزَدِ» کتاب و افکندن نگاهی لغزان و شتابزده بر بخش های آن نیز، ارج و ارزش آن بر خواننده آشکار می تواند شد.

وی در پایان پیشگفتار با اشاره به اینکه این کتاب نخستین پژوهشی است که در زبان و ادب بلوچی به انجام و به چاپ رسیده ادامه می دهد : این کتاب، بی گمان از این پس ، بنیادین ترین آبشخور پژوهندگان در این زمینه خواهد بود. برای این پژوهنده پرتلاش که کوشیده است، با نوشتن این کتاب ارزنده، شناختی شایسته و درست و دانشورانه از زبان و فرهنگ بلوچان که یکی از کهن ترین و ریشه دار ترین تیره های ایرانی اند به خواستاران و دوستاران بدهد، از درگاه دادار دادآفرین، کامگاری و بختیاری روزافزون آرزو دارم.

 کتاب "منظومه های عاشقانه بلوچی"

دکتر جهاندیده در "منظومه های عاشقانه بلوچی" نیز همانند کتاب "حماسه سرایی در بلوچستان" بسیار مفصل به موضوعات پرداخته است، این کتاب را با چهارصد و سی صفحه از جهاتی می توان مکمل کتاب اول دانست ،که نویسنده در آن با استناد به آخرین منابع و مأخذ سعی داشته خواننده را به اعماق و درون منظومه های شیرین و عاشقانه بلوچی ببرد.

نویسنده در دیباچه کتاب آورده است: پیشینه پژوهش در شعر بلوچی، به اواخر قرن نوزده میلادی بر می گردد. پژوهشگران انگلیسی، نخستین کسانی بودند که به گرد آوری شعر کهن بلوچی که تا آن زمان شفاهی بود پرداختند. در نیم قرن اخیر پژوهشگرانی در پاکستان، برخی از اشعار و منظومه های بلوچی را گردآوری و چاپ کرده اند؛ البته قریب به اتفاق آنها از نظر شیوه های پژوهش، علمی نیستند و در ضمن کار آنها محدود به ایالت بلوچستان در پاکستان بوده است و به بلوچستان ایران دسترسی نداشته اند.

دکتر عبدالغفور جهاندیده در ادامه می نویسد: منبع بنیادین متنهای بلوچی چاپ شده در این کتاب، روایت راویان و برخی از خنیاگران بلوچستان است. از جمله آنها، دکلمه ها و آوازهای خنیاگر بزرگ معاصر، شادروان استاد "کمالان هوت" است. هر شعر پس از نقل روایتهای در دسترس، مورد تصحیح و ویراستاری این جانب قرار گرفته است در معنی اشعار کوشش شده است، تا لفظ به لفظ باشد، تا حدی که بتوان معنی و درونمایه آنها را دریافت. از ترجمه آزاد خودداری شده است تا خوانندگان و علاقه مندان ادبیات زبانهای ایرانی، طبیعت و ساختار زبان و ادب بلوچی را در سنجش با زبان و ادب فارسی، آسانتر دریابند.

آنچه در معرفی این دو جلد کتاب ارزشمند گفته شد، بسیار کوتاه تر از آن است که حق مطلب و ارزش این آثار را بیان نماید، لذا مطالعه این کتب را به تمامی دوستداران کتاب و اهل مطالعه به خصوص دوستداران ادبیات بلوچ توصیه می کنم.

 برای تهیه این دو کتاب‌ به صورت حضوری در زاهدان به نمایشگاه کتاب مراجعه کنید.

نشانی: زاهدان- چهاردهمین نمایشگاه کتاب- غرفه انتشارات معین

 همچنین  در چابهار  به نشانی: چابهار- كتاب فروشی وحدت - روبروی دبیرستان امام علی (ع) و  چابهار بلوار امام خمینی - روبروی بانک صادرات مرکزی- پاساژ جمال- کتابخانه زبانکده دانشجو با مدیریت مهتشمی و چابهار - کتابفروشی وصال با مدیریت شیرانی

برای گوش كردن شعر روی متن زیر كلیك كنید

شنیدن شعر اینجا كلیك كنید

منبع سایت نیکشهر

کلاس شماره۲  به شماره ۳۰۱ تغییر یافت

کلاس شماره۳به شماره۱۰۲تغییر یافت

کلاس شماره۵به شماره۲۰۰تغییر یافت

کلاس شماره۶به شماره۲۰۱تغییر یافت

کلاس شماره ۷به شماره۲۰۲تغییر یافت

کلاس شماره۸به شماره۱۰۰تغییر یافت

کلاس شماره۹به شماره۱۰۳تغییر یافت

کلاس شماره۱۱به شماره۱۰۶تغییر یافت

کلاس شماره۱۲به شماره۱۰۱تغییر یافت

کلاس شماره ۱۳به شماره۱۰۷تغییر یافت

کلاس شماره۱۵به شماره۳۰۰تغییر یافت

کلاس شماره۱۶به شماره۳۰۳تغییر یافت

کلاس شماره ۱۷به شماره۳۰۲تغییر یافت

کتاب حماسه سرایی در بلوچستان نشر معین قیمت۱۷۰۰۰تومان

کتاب منظومه های عاشقانه بلوچی نشر معین قیمت۱۲۰۰۰تومان

آدرس : چابهار بلوار امام خمینی - روبروی بانک صادرات مرکزی- پاساژ جمال- کتابخانه زبانکده دانشجو با مدیریت مهتشمی

کد خبر: ۲۲۷۱۰۴

تاریخ انتشار: ۲۶ بهمن ۱۳۹۰ - ۲۲:۳۷

جمهوری اسلامی ایران صادرات نفت خود به برخی از کشورهایی اروپایی را قطع کرده است.

به گزارش «تابناک» و به نقل از شبکه خبری «پرس‌.تی‌.وی»، ایران در واکنش به جدیدترین تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه بخش‌های انرژی و بانکداری ایران، صادرات نفت به شش کشور اروپایی از جمله، هلند، اسپانیا، ایتالیا، فرانسه، یونان و پرتغال را متوقف کرد.

در همین حال، خبرگزاری انگلیسی رویترز که در آغاز این خبر را روی خروجی خود قرار داده بود، به فاصله چند دقیقه خبر را از صفحه اصلی خود برداشته و به جای آن خبر تکذیب قطع صادرات نفت ایران به این کشورهای اروپایی را به نقل از سخنگوی وزارت نفت ایران منتشر کرد.

رویترز به نقل از این مقام ایرانی آورده است که صادرات نفت ایران به این کشورهای اروپایی قطع نشده و انجام این کار در صلاحیت شورای عالی امنیت ملی ایران است. گزارش‌ها حاکی از این است که پس از انتشار این خبر، بهای نفت در بازارهای جهانی افزایش یافته است.

ذکر این مورد لازم است، سفرای این شش کشور، امروز به وزارت خارجه ایران دعوت شده بودند.

تکمیلی :

یک مقام مطلع در شرکت ملی نفت ایران در گفتگو با مهر گفته است: جمهوری اسلامی ایران صادرات نفت به فرانسه و هلند را قطع کرد.

این مقام مسئول در ادامه از اولتیماتوم شرکت ملی نفت ایران به چهارکشور اروپایی ایتالیا، اسپانیا، پرتغال و یونان برای تمدید قرارداد بلند مدت ( بیش از دو سال) خبر داد و افزود: اگر این کشورها به این اولتیماتوم بی توجهی کنند، صادرات نفت ایران به این کشورها هم قطع خواهد شد.

پیش از این، رستم قاسمی وزیر نفت ایران از برنامه ایران برای قطع صادرات نفت این کشور به برخی از کشورهای اروپایی خبر داده بود.

هنگام درس دادن استاد سر کلاس :

ش۵۲مرصادالعباد استاد عرفانی واحد پنجشنبه ۱۸تا۲۰ ک ۱۷ امتحان۲۲/۳/۹۱

ش۵۰مبانی برنامه ریزی استاد لقمان نیا جمعه ۷تا۹ ک ۳ امتحان۳۱/۳/۹۱

ش۵۳روش تدریس برسی کتب راهنمایی۲ استاد سجادی جمعه ۹تا۱۱  ک ۶ امتحان۱/۴/۹۱

ش۵۴قرآن و نهج البلاغه استاد......... جمعه ۱۱تا۱۲.۳۰ ک ۶ امتحان۲۷/۳/۹۱

ش۶۱برادران تربیت بدنی استاد.............

ش۶۲خواهران تربیت بدنی استاد.............

ش۴۰۹ نظامی مخزن الاسرار استاد.............. جمعه ۱۴تا ۱۶ امتحان............

ش۴۱۰اندیشه اسلامی۲ استاد................. جمعه۱۶تا۱۸ امتحان...............

دانشجویان کارشناسی رشته ادبیات فارسی ترم دوم ورودی مهر طبق دروس ارائه شده انتخاب واحد نمایید تا با مشکل مواجه نشوید برنامه تنظیم شده و برنامه کلاسی به شرح بالا مشاهده می کنید و دروس دیگری بجای اینها انتخاب نموده اید حذف و اینها را جایگذین نمایید.

**********************************************************

زبان شناسی جهانتیغ  ساعت ۱۲.۳۰تا۱۴.۰۰ کلاس۱۰۶**********************************************************

حافظ(۲) جهاندیده ساعت ۱۴تا۱۶ کلاس۳۰۰**********************************************************

عروض و قافیه جهاندیده ساعت ۱۸تا۲۰ کلاس۳۰۰**********************************************************

روز جمعه

**********************************************************

نحو عربي (2) رئیسی ساعت ۹تا۱۱ کلاس۳۰۰***********************************************************

روش تدريس  كتب فارسي دوره متوسطه سجادی  ساعت ۱۱تا۱۲.۳۰ کلاس۳۰۲***********************************************************

روش تحقيق با تاكيد بر علوم تربيتي لقمان نیا  ساعت۱۴تا۱۶ کلاس۳۰۰***********************************************************

خاقاني  جهانتیغ ساعت ۱۶تا۱۸ کلاس۳۰۰***********************************************************

انتخاب واحد نیم سال دوم دانشگاه آزاد واحد چابهار مورخ ۱۶/۱۱/۱۳۹۰شروع شد

برای ورود به سایت دانشگاه روی نوشته ذیل کلیک کنید

دانشگاه آزاد واحد چابهار

دانشجويان عزيز توجه داشته باشيد كه شهريه ثابت را واريز و فيش را به امور مالي دانشگاه تحويل دهيد تا قسمت انتخاب واحد شما در سايت  فعال گردد در غير اينصورت به دانشگاه مراجه نماييد.

دروس ارائه شده دوره کارشناسی رشته زبان و ادبیات فارسی ترم چهارم به شرح ذیل می باشد

*شناسه ۴۰۸  زبان شناسی پنج شنبه ساعت۱۲.۳۰تا۱۴.۰۰ استاد جهانتيغ امتحان۰۰/۰۰/۰۰*****************************************************************

*شناسه ۵۵  حافظ(۲)  پنج شنبه ساعت۱۴تا۱۶ دكتر جهانديده امتحان۱/۴/۹۱**********************************************************

شناسه ۵۶  حافظ(۲)  پنج شنبه ساعت۱۶تا۱۸ دكتر الهامي امتحان۱/۴/۹۱*********************************************************

*شناسه ۵۹  عروض قافيه  پنج شنبه ساعت۱۸تا۲۰ دكتر جهانديده امتحان۸/۴/۹۱***********************************************************

شناسه ۶۰  عروض قافيه  پنج شنبه ساعت۱۲.۳۰تا۱۴ دكتر جهانديده امتحان۸/۴/۹۱**************************************************************

*شناسه ۶۹  خاقاني جمعه ساعت۱۶تا۱۸ استاد جهانتيغ امتحان۳۰/۳/۹۱**********************************************************

شناسه ۷۰  خاقاني جمعه ساعت۱۸تا۲۰ استاد جهانتيغ امتحان۳۰/۳/۹۱*********************************************************

*شناسه ۶۷ روش تحقيق جمعه ساعت۱۴تا۱۶ استاد لقمان نيا امتحان ۶/۴/۹۱**********************************************************

شناسه ۶۸ روش تحقيق جمعه ساعت۱۶تا۱۸ استادفتح اله زاده امتحان ۶/۴/۹۱**************************************************************

شناسه ۶۳ روش تدريس جمعه ساعت۱۴تا۱۶ استادسجادي امتحان۳/۴/۹۱**************************************************************

*شناسه ۶۴ روش تدريس جمعه ساعت۱۱تا۱۲.۳۰ استادسجادي  امتحان۳/۴/۹۱************************************************************

شناسه ۶۵نحو(۲)جمعه ساعت۱۱تا۱۲.۳۰ استاد رئيسي امتحان ۲۸/۳/۹۱************************************************************

*شناسه ۶۶نحو(۲)جمعه ساعت۹تا۱۱ استاد رئيسي  امتحان ۲۸/۳/۹۱**************************************************************

شناسه ۵۰ مباني برنامه ريزي درسي جمعه ساعت۷تا۹ استاد لقمان نيا  امتحان۳۱/۳/۹۱

**************************************************************

شناسه ۵۷غزلیات صائب پنج شنبه ساعت۱۶تا۱۸ استاد عرفانی واحد ۲۳/۳/۹۱

***************************************************************

نامهای «تصحیح و توضیح دیوان اشعار فارسی و بلوچی عبدالله روانبد(چاپ 1384)» و «شرح منظومه مکران(چاپ 1390)» منتشر شده است. به بهانه چاپ دو کتاب جدیدش سراغ استاد رفتیم و از او درباره ادبیات بلوچی، حماسه‌ها و منظومه‌های عاشقانه‌اش و ضرورت تالیف کتاب‌هایی درباره ادبیات بلوچی پرسیدیم. این مصاحبه خواندنی به شرح زیر است:

اخیرا از شما دو کتاب درباره ادبیات بلوچستان منتشر شده است. ابتدا سراغ کتاب حماسه سرایی در بلوچستان می‌رویم. درباره این کتاب توضیح می‌دهید؟

کتاب «حماسه‌سرایی در بلوچستان» درباره حماسه‌های قومی بلوچ همراه با مقدمه­ای مفصل دربارۀ بلوچ و بلوچستان و تعریف و توضیح حماسه و آثار حماسی است. آثار حماسی بلوچی پژوهش شده در این کتاب،از قرن­های دهم  قمری (پانزدهم میلادی) تا زمان قاجاریه را شامل می­گردد. متون اصلی حماسه­ها، بلوچی است اما هرکدام به زبان فارسی ترجمه و تحلیل و به لاتین آوانگاری شده­اند

یعنی در کتاب ابتدا اشعار آمده بعد تحلیل هر یک از اشعار؟

نخست گزارش داستانها سپس تحلیل و بررسی و تطبیق با دیگر حماسه­های ملی و قومی و گاهی جهانی و در پایان هر فصل متن حماسه­ها به زبان اصلی(بلوچی) آمده است.

به حماسه‌های قومی اشاره کردید، از چند مورد شاخص در این حماسه‌های قومی نام می‌برید و خلاصه‌ای از شاخص‌ترین حماسه‌های قومی میان مردم بلوچستان شرح می‌دهید؟

حماسه­های بحث شده در این کتاب همۀ حماسه­های مهم بلوچی که  از نظر زمانی حماسۀ چاکری تا حماسۀ کمبَر را شامل می­گردد مثلا "حماسه چاکر و گْوَهرام" از مشهورترین حماسه‌ها در میان مردم بلوچ است که دو قهرمان اصلی آن به نام­های چاکَر (chaakar) و گْوَهرام (gwahram) به عنوان رهبران دو قبیلۀ بزرگ رِند و لاشار، بر بخش­هایی از سرزمین­های بلوچستان و سِند به عنوان حاکمان محلی و قبیله­ای فرمانروایی می­کنند به چند دلیل جنگ‌هایی که بین این دو قبیله و شخصیت اتفاق می‌افتد و درهمان زمان گزارش جنگها به صورت نظم درمی­آید و حماسه­های چاکر و گوَهرام را شکل می­دهد  همچنین جنگهایی که همین قبیله­ها با اقوام بیگانه­ای مانند هندوان داشته­اند به نظم درآمده است و این جنگ‌ها به مرور زمان از جنبه تاریخی بیرون آمده و تبدیل به حماسه و حتی اسطوره شده‌اند. حماسه­های بلوچی بسیار زیاد هستند و متون بسیار زیادی از  آنها به صورت شفاهی به جا مانده است که ما بخش زیادی از آنها را به صورت میدانی  جمع‌آوری کرده و در کتاب آورده‌ام.

پس از قبل کتاب مدونی وجود نداشت که این اشعار و حماسه‌‌ها را جمع شده باشد و شما برای تالیف کتاب بین مردم رفتید؟

در ایران کتابی در این زمینه به صورت مدون چاپ نشده است این جانب پیش خنیاگران و راویان مشهوری رفته­ام و این اشعار را گردآوری کرده­ام خنیاگر پرآوازۀ بلوچستان «شادروان استاد کمالان هوت» خیلی در این زمینه به من یاری رساند می­دانیم که هنر شعر و شاعری بین مردم بلوچ جایگاه بسیار بلندی دارد. و این مردم تاریخشان را با شعر حفظ کرده‌اند و این اشعار صدها سال است که سینه به سینه نقل شده ، تا اینکه به ما رسیده است

در بخشی که تطبیقی بین حماسه‌های بلوچی و حماسه‌های ایران و جهان انجام دادید، به چه نتیجه‌هایی رسیدید؟

مطالعاتی که من در حماسه‌های ایرانی و بلوچی و بعضی از حماسه‌های اقوام دیگر ایرانی داشتم، معلوم می­شود که اشتراک‌های بسیار نزدیک و محسوسی بین این اقوام وجود دارد میدانیم که قوم بلوچ یک قوم ایرانی است از لحاظ فکر ، قیافه و نژاد و هر چه که در نظر بگیرید نیز ایرانی هستند و این تطبیق هم همین را نشان می‌دهد و همچنین متوجه می­شویم که حماسه­های قومی بلوچ چه قدر  از شاهنامه فردوسی تأثیرپذیرفته اند یا چه اشتراکاتی بین آنها حاکم است. یا اینکه از این وجه بررسی کردم که ویژگی‌هایی که ما برای حماسه تعریف می‌کنیم چه قدر بر این حماسه‌های قومی صدق می‌کند. مثلا ما شخصیت رستم را در شاهنامه داریم که شخصیت‌ والا و ملی برای ما ایرانیان است اگر به شخصیت‌ رستم به صورت ملی نگاه کنیم، به این نتیجه می‌رسیم که چاکر هم چنین نقشی را در حماسه‌های قومی بلوچی داشته است. خود بلوچ‌ها به حماسه ملیشان که شاهنامه است افتخار می‌کنند ولی در کنار شاهنامه و حماسه های ملی ، حماسه‌های قومی هم دارند، این حماسه‌ها از گذشته تا کنون بین مردم رواج داشته است اما تا انتشار این کتاب در ایران ناشناخته بودند. فرنگیان به خاطر ایده‌های استعماری که داشتند در اوایل قرن نوزده میلادی در بلوچستان شرقی کارهایی درباره زبان و ادبیات بلوچی کرده بودند و بخشی از اشعار کهن بلوچی را گردآوری و در سرزمین خود به چاپ رسانده اند  

شما از منابع غربی‌ها که در قرن 19 گردآوری کردند، هم استفاده کردید؟

من از بیشتر منابع در دسترس استفاده کرده ام. چه منابعی که فرنگیان نوشته اند که کوتاه و مختصر است و چه منابعی که در پاکستان وجود دارد و به زبان اردو یا بلوچی چاپ شده اند ، اما بیشتر روی منابع شفاهی و تحقیقات میدانی تمرکز کرده ام.

درباره منظومه‌های عاشقانه بلوچی هم توضیح می‌دهید که در کتاب دیگری آن را تالیف کرده‌اید؟

ببینید ما در ادبیات فارسی، منظومه‌های عاشقانه زیادی مثل لیلی و مجنون یا خسرو و شیرین داریم و در ادبیات بلوچ هم داستان‌های عاشقانۀ این چنینی وجود دارد. مثل هانی و شَیمُرید(sheymorid) ،سسّی (sassi) و پُنّو (ponnu) ، دوستین و شیرین ، بیبرگ و گراناز ،  شهداد و مهناز و....  که به نظم درآمده ولی هیچ کدام از آنها همراه با تحلیل و متن اصلی در ایران چاپ نشده است.

سراینده این منظومه‌های عاشقانه در ادبیات بلوچی مشخص هستند؟

سرایندۀ قزیب به اتفاق آنها مشخص نیست. نه عاشقانه‌ها و نه حماسه‌ها. این اشعار بین مردم مانده‌اند و حتماً سراینده اولیه داشته‌اند اما خنیاگران و راویان باذوق در طول تاریخ چیزهایی به آنها هم اضافه کرده‌اند این اشعار چون با آواز یا همراه با موسیقی خوانده می‌شده اند، کم کم روان و فصیح شده اند و موسیقی هم تأثیر زیادی در آنها گذاشته است، در کتاب منظومه‌های عاشقانه هم به همان منوالِ کتاب حماسه‌ها گزارش داستان را آوردم، بعد متن اصلی را ذکر کرده‌ام. سپس آوانگاری شده، ترجمه، تحلیل و تطبیق هم برای هر یک از بخش‌ها انجام شده است. مثلا من‌ هانی و شَیمُرید را با لیلی و مجنون تطبیق دادم یا داستان‌های دیگر را به همین منوال با داستانهای مشابه در ادب فارسی و اقوام دیگر مقایسه کرده ام.

تاکنون در این حوزه کاری انجام نشده بود؟

نه، در ایران تاکنون کاری علمی همراه با متن منظومه­ها انجام نگرفته است.

با این وضع ضرورت تألیف این دو کتاب چه بوده است؟

قوم بلوچ، یکی از اقوام کهن ایران است. همه محققان و مردم شناسان به اتفاق آنها را با توجه به زبان و فرهنگی که دارند، ایرانی می‌دانند. اما چیزی که از این قوم در فیلمها دیده می­شود و در افواه مردمی که به سرزمین آنها سفر نکرده اند شنیده می­شود این است که آنها را به عنوان انسانهایی خشن و گاهی قاچاق­فروش معرفی می­کنند اما اگر حداقل دربارۀ ادبیات آنها بخوانند متوجه خواهند شد که بلوچها مردمانی دلیر و نجیب و در عین حال بااحساسات بسیار لطیف هستند و محقق خواهد شد که آنها از ادبیاتی پربار و کهن برخوردار هستند و از قدیم دارای فرهنگ و تمدن بوده­اند 

من عنوان کردم بلوچ‌ قومی است ایرانی ، با فرهنگ و تمدن و ادبیاتی بسیار  قوی و بسیار پربار ، ما می‌توانیم داستان‌هایی را که در حماسه‌ها و عاشقانه‌های قوم بلوچ آمده است به صورت فیلم  ونمایشنامه درآوردیم و چهره تاریخی و فرهنگی مردم بلوچ را به ایرانیان و حتی جهانیان به عنوان یک قوم اصیل ایرانی معرفی کنیم . خیلی از دوستان شهرستانی و استادانی که با آنها در بارۀ چاپ کتابهایم مشورت می‌کردم، باور نمی‌کردند که همچنین ادبیاتی در بلوچستان وجود داشته باشد چون آنها با توجه به فیلمهایی که دیده بودند، تصوری دیگر از این قوم داشتند.

اینها دغدغه‌های ذهنی من به عنوان یک ایرانی بود که ملت ما نیاز دارد درباره این قوم بیشتر بداند. اقوام دیگر ایرانی مثل گیلک‌ها، کردها و اقوام دیگر که برای خودشان ادبیات دارند و درباره ادبیاتشان تحقیقات بسیاری صورت گرفته و چاپ شده است ، ضروری بود که همچنین کارهایی درباره ادبیات بلوچی‌ هم  صورت ­گیرد. ناگفته نماند که شورای فرهنگی وزارت علوم تصویب کرده است که  در بعضی دانشگاه‌ها ادبیات و زبان‌های محلی تدریس شود  بلوچی نیز یکی از زبانهای زنده ایرانی است و شامل این طرح‌ می‌شود. این کتاب ها برای کسانی که در زمینه ادبیات بلوچی تحصیل و تحقیق می‌کنند میتواند منبع دست­یافتنی باشد و به عنوان واحد درسی در دانشگاه‌ها گذرانده شود. همچنین اگر کسی قبلاً در ایران میخواست دربارۀ قوم بلوچ از نظر مردمشناسی و اجتماعی و ادبی و... پژوهش کند، منبع موثقی در کتابخانه­های کشور حتی کتابخانه­های عمومی و دانشگاهی استان سیستان و بلوچستان یافت نمیشد و این مایۀ تأسف بود که این قوم بر اثر کمبود منبع همچنان ناشتاخته بماند. این کتابها میتواند بخشی از نیازهای این محققان را برآورده کند.

از سوی دیگر خیلی از منظومه‌های شعری‌ در برخی زبان‌های محلی به شهرت ملی رسیده‌اند، مثلا استاد شهریار به عنوان یک شاعر ایرانی و آذری زبان  که روز تولدش را روز شعر و ادب نام گذاشته‌اند شعری مشهور با اسم حیدربابا دارد. این منظومه به زبان آذری است اما من که بلوچ هستم یا آنکه گیلک یا لر هست ممکن است معنی آن را  متوجه نشویم اما از ریتم کلامش لذت می‌بریم و آن را به عنوان یک اثر ملی ایرانی میشناسیم و به سراغش می‌رویم. اشعار گوناگون و زیادی در ادبیات بلوچی داریم که توانایی آن را دارند که در سطح ملی مطرح شوند، که یکی از آنها منظومۀ مکران مولوی روانبُد است که شرح و ترجمۀ آن را انجام دادم و به چاپ رسید و در عرض دو ماه نایاب گردید  دغدغۀ من این است که چرا این گونه اشعار بلوچی در سطح ملی مطرح نشود؟

سوال دیگر اینکه الان روایت اشعار و نقل سینه به سینه حماسه‌ها و منظومه‌های عاشقانه بلوچی میان نسل حاضر مردم بلوچ مثل نسل‌های گذشته رواج دارد یا کم‌رنگ‌تر شده است؟

نسل جدید بویژه جامعۀ دانشگاهی به فرهنگ و ادبیات قومی خود احترام میگذارد اما زندگی شهرنشینی و رشد رسانه­ها و سرگرمی­های دیگر از توجه به شعر و مطالعۀ ادبیات کاسته است  ولی هنوز مردم به ادبیاتشان علاقه دارند، خود من از نسل امروز هستم و این کتاب و اشعار را هم از زبان نسل بلوچ امروز جمع‌آوری کرده ام. هنوز افراد زیادی هستند که اشعار را حفظ هستند ، خنیاگرانی هستند که این اشعار را با موسیقی و نقالی برای مردم علاقه‌مند اجرا می‌کنند، همه مردم دوست دارند از ادبیات و فرهنگشان بدانند و دیگران نیز آنها را درک کنند

نوشتن این دو کتاب چه قدر طول کشید؟ از زمانی که تحقیق شروع شد تا زمانی که به دست ناشر رسید.

تقریبا ده سال طول کشید.

شما با توجه به داشتن مدرک دکتری ادبیات فارسی چرا به پژوهش در زمینه ادبیات بلوچی می پردازید؟

درست است که مدرک دکترای من ادبیات فارسی است و می‌توانستم در حوزه ادبیات فارسی دست به پژوهش بزنم و این کار را هم کرده ام، اما بیشتر هم و غم خود را روی ادبیات مهجور مانده و ناشناخته بلوچ صرف کرده ام و تلاش می‌کنم آن را با ادبیات فارسی به عنوان ادبیات ملی و رسمی تطبیق دهم، البته ادبیات فارسی را در دانشگاه تدریس می‌کنم، اما تلاش دارم در کنار مطالعات و پژوهشهای گسترده ای که در زمینه ادبیات فارسی دارم،  ادبیات بومی و محلی خود  را هم به سایر هم‌وطنانم معرفی کنم چون آشنا کردن هموطنانم را با ادبیات بلوچی بزرگترین دغدغه من در زندگی است.

منبع خبرگزاری فارس

به نقل از وبلاگ دست نوشت صدیق حسین زاده

  http://hossein-zadeh.blogfa.com/post-91.aspx

نمرات نیم سال اول داخل سیستم دانشگاه آزاد واحد چابهار قابل مشاهده می باشند.

برای ورود به سایت دانشگاه روی نوشته ذیل کلیک کنید

دانشگاه آزاد واحد چابهار

حدود چهارونیم قرن پیش، همایون شاه (937هجری /530 میلادی) دومین پادشاه سلسه گوركانیان هند از شیر شاه سوری سر سلسله دود مان افاغنه شكست می خورد. او پس از این شكست می گریزد و خود را به سیستان واز آنجا به اصفهان می رساند و به دربار شاه طهماسب صفوی پناهنده می شود. درسال951 هجری قمری شاه تهماسب اول در فرمانی به شاه قلی سلطان حاكم كرمان احمد خان شاملو حاكم سیستان دستور میدهد با كمك سران طوایف بلوچ كه در حاشیه مرزی هند و افغانستان ودر حوالی قند هار سكنی دارند، لشكر بزرگی فراهم آورد و به هندوستان حمله كنند. هدف از این حمله برگرداندن مجدد هما یون شاه به تاج و تختش در هندوستان است. بزرگترین طوایف در این دوره عبارتند از رند و لاشاری .

  سر كردگی طایفه رند به عهده ی میر چاكر خان و لاشاری به عهده میر گوهرام خان بوده است . با استناد به مآخذ موجود از این دوره، خواهر بزرگ میر چاكر خان و مادر بی بگر به نام باتری كه زن شجاع وشمشیرزن ماهری بوده است ، موٌفق می شود پادشاه دهلی را دستگیر كند وبه همایون شاه تحویل دهد . به پاس این خدمات است كه همایون شاه پس از جلوس مجدد بر تخت وتاج ، سر زمین های وسیع از مناطق سند ، بلو چستان و پنجاب را به سران دو طایفه رند و لاشاری می بخشد .

 طوایف رند ولاشاری سال ها در كمال صلح وصفا كنارهم ودر جوار سایر طوایف به زندگی  دام داری خود مشغول بوده اند ، تا این كه دو واقعه ،‌ كه  ذیلا شرح آنها خواهد گذشت ، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌این صلح و صفای هم جواری را به خصومت مبدل می كند:

  بیوه زن دامدار و ثروتمندی به نام گوهر، كه در منطقه ای لاشاری ودر همسایگی سر كرده آنها میر گوهرام خان می زیسته است ، تقاضای ازدواج میر گوهرام خان  را رد می كند. اصرار زیاد میر گوهرام خان موجب می شود كه گوهر منطقه لاشا ری را ترك  به مناطق  طایفه رند كوچ می كند ودر آنجا نزد میر چاكر خان سردار این طایفه پناهنده میشود. رد تقاضا ی ازدواج از جانب گوهر و مهاجرت او به منطقه طایفه رند برای میر گوهرام خان به معنی اهانتی بزرگ تعبیر میشود. درست در همین زمان بین ریحان رند پسر میر چاكر خان و رامین لاشاری پسر میر گوهرام خان مسابقه اسب دوانی انجام می گیرد كه بدون نتیجه قطعی ، یعنی بدون پیروزی یكی از این دو ، به پایان می رسد. عدم موفقیت رامین لاشاری در این مسابقه او را به حدی ناراحت می كند كه در مراجعت به گله ی شتر های گوهر ، بیوه زن ثروتمند، حمله می كند و تعدادی از شتر های  نوزاد را به هلاكت می رساند .

   او در بر گشت به محل ساربان ، حتی ابا نكرده تمام ماجرا را برای  گوهر تعریف می كند. اما گوهر با توجه به عواقب وخیم این عمل ، به ساربان توصیه می كند ماجرا را كاملا مخفی نگهدارد و با كسی د رمیان نگذارد . با فرا رسیدن عید فطر ،میر چاكر خان به دیدار گوهر می آید. غروب به هنگام مراجعت گله از چراگاه ، ناگهان پستان های پر از شیر ماده شتر ها توجه میر چاكر خان را جلب می كند و علت آن را از گوهر جویا می شود . گوهر سعی می كند واقعیت را پنهان ساخته هلاكت شتر های نوزاد را به حیوانات وحشی نسبت می دهد، معهذا میر چاكر خان كه خود دامدار و فردی با تجربه است ، به اظهارات گوهر مضنون می شود و در نتیجه ساربان را احضار و با تهدید و ارعاب بالاخره به حقیقت ماجرا پی می برد. میر چاكر خان به منظور انتقام جویی به نهصد تن از بهترین سوراكاران خود به گله شتر های میر گوهرام خان حمله می كند و كلیه ی شتر های گله را به هلاكت می رساند.